เฮ้อกลุ้ม? ฟื้นชุมชนมลพิษบ้านน้ำพุ ยังเคว้งคว้าง

เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2565 มูลนิธิบูรณะนิเวศ (EARTH) ได้จัดให้มีการประชุม เชิงวิชาการ เรื่อง "ฟื้นชุมชนมลพิษสู่เศรษฐกิจสีเขียว: กรณีชุมชนตำบล น้ำพุ อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี" ณ โรงแรม ณ เวลา อ.เมือง จ.ราชบุรี โดยมีตัวแทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจากหลายหน่วยงาน และประชาชนจากหลายพื้นที่มากกว่า 100 ราย เข้าร่วมประชุมในครั้งนี้

ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2563 ศาลแพ่งนัดรับฟังคำพิพากษาคดี “19 ปี น้ำเสีย น้ำพุ” ณ ศาลแพ่ง รัชดาภิเษก กรุงเทพฯ สืบเนื่องจากเมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ.2560 ชาว ต.น้ำพุ อ.เมือง จ.ราชบุรี ได้รวมตัวยื่นฟ้อง บริษัทกำจัดขยะรีไซเคิลในพื้นที่ ฐานทำน้ำเสียจนชุมชนไม่สามารถใช้ทำเกษตรและเสี่ยงอันตรายเป็นเวลาหลายปี

ศาลแพ่งตัดสินให้ บริษัทและกรรมการบริษัท (จำเลย) ชดใช้ค่าเสียหายแก่ชาวบ้าน 3 รายที่เป็นตัวแทนคนในพื้นที่ฟ้อง (โจทก์) ร่วม 1.3 ล้านบาท และยังกำหนดให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่คนในพื้นที่ซึ่งมีลักษณะเฉพาะร่วมกับตัวแทนฟ้อง คือ “เป็นบุคคลที่มีถิ่นอาศัยและทำกินอยู่ในพื้นที่ หมู่ 1 ต.น้ำพุ อ.เมือง จ.ราชบุรี ในช่วงเวลาที่ได้รับผลกระทบ” โดยมีร่วม 1,000 ราย

ตลอด 19 ปีที่ผ่านมา ชาวบ้านน้ำพุ ได้รับความเดือดร้อนจากปัญหากลิ่นเน่าเสียและ “ห้วยน้ำพุ” แหล่งน้ำอุปโภคสายสำคัญ รวมไปถึงบ่อบาดาลต่างๆ ปนเปื้อนสารโลหะหนักเกินเกณฑ์มาตรฐาน 4 ชนิด (นิกเกิล แมงกานีส ตะกั่ว และสารหนู) ซึ่งโรงงานไม่มีระบบป้องกันที่ได้มาตรฐาน เช่น ระบายน้ำเสียลงห้วยน้ำพุโดยไม่มีการป้องกันที่ได้มาตราฐานและไม่ได้สร้างบ่อตรวจสอบคุณภาพน้ำตามกฎหมาย

นอกจากนั้นแล้ว จำเลยต้องฟื้นฟูสภาพแวดล้อม ดิน น้ำ ให้กลับมาอยู่ในสภาพปกติและเป็นไปตามมาตรฐาน ซึ่งชาวบ้านสามารถหาบุคคลเข้ามาทำหน้าที่ฟื้นฟูนี้แทนตัวบริษัทฯ ได้ โดยจำเลยเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่าย

และหลังจากคำพิพากษาดังกล่าว ผ่านมา 1 ปีกว่าแล้ว ผลปรากฎว่า ยังไม่มีอะไรเกิดขึ้น เช่น กรมควบคุมมลพิษ มีหน้าที่ในการตรวจสอบ วิเคราะห์ งานด้านวิชาการและข้อมูล เท่านั้น ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องในการฟื้นฟู

หน่วยงานท้องถิ่น ไม่มีหน้าที่ด้านสิ่งแวดล้อมเพราะไม่มีกฎหมายใดรองรับ นอกจากทำหน้าที่เพียงป้องกัน ระงับเหตุและควบคุม ส่วนกรมโรงงานอุตสาหกรรม มีหน้าที่โดยตรง ตามกฎกระทรวง ส่วนของโรงงาน วงเล็บ 2 โดยบอกว่า ต้องฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมที่เกิดผลกระทบจากการประกอบกิจการโรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งคาดว่า ทางกรมโรงงานฯ อาจจะเข้าใจผิดว่า รับผิดชอบแค่เฉพาะภายในโรงงาน ส่วนภายนอกโรงงานไม่ใช่หน้าที่ของตนเองหรือไม่

จึงเกิดคำถาม แล้วใครจะฟื้นฟู หากให้ธรรมชาติฟื้นฟู คงไม่ต่ำกว่า 100 ปีแน่ ๆ ธรรมชาติถึงจะกลับคืน

ราชบุรีมีดี ส่งข้อมูล - ข่าวสาร - ประชาสัมพันธ์ ได้ที่ rbmeedee@gmail.com